Mineraller ve Vitaminler

Mineraller, Vitaminler ve Eser Elementler Tam Olarak Nedir?

Vitaminlerin, minerallerin, eser elementlerin ve benzeri besin öğelerinin bizim için hayati öneme sahip olduğunu herkes bilir. Peki bu terimlerin arkasında tam olarak ne vardır?

D vitamini gibi birkaç istisna dışında, bu besin öğeleri insan vücudu tarafından üretilemez. Bu da onları beslenme yoluyla almamız gerektiği anlamına gelir.

Vitaminler, mineraller ve eser elementler; çok sayıda normal metabolik aktivitede, normal biyokimyasal süreçte, normal kas ve organ fonksiyonlarının desteklenmesinde rol oynar. Bu değerli yardımcıların birçoğu birden fazla göreve sahiptir ve bir makinenin dişlileri gibi birbiriyle uyum içinde çalışır.

Doğa bize bu konuda iyi bir olanak sunmuştur; çünkü tüm besin öğelerini tükettiğimiz gıdalar yoluyla alabiliriz. Ancak burada önemli olan, bu öğeleri yeterli miktarda tüketmektir. Sorun da tam olarak bu noktada ortaya çıkar; çünkü besin ögesi gereksinimleri; yaş, cinsiyet, beslenme düzeni ve yaşam dönemine göre değişiklik gösterebilir.

Vitaminler – Küçük Miktarlar, Büyük Etki

Vitaminleri ne görebilir ne de tadabiliriz; ancak buna rağmen sağlık için vazgeçilmezdirler. Çok küçük miktarları bile yaşamsal metabolik süreçlerin devam etmesi için yeterlidir.

Vitaminlerin vücuttaki görevleri birbirinden farklıdır. Bazı vitaminler normal enerji oluşum metabolizmasına, bazıları bağışıklık sisteminin normal fonksiyonuna veya normal kan hücresi oluşumu gibi belirli fizyolojik süreçlere katkıda bulunur.

İnsan vücudu vitaminlerin çoğunu kendi başına üretemez. Bu nedenle vitaminleri beslenme yoluyla almamız gerekir. D vitamini ise özel bir konuma sahiptir; çünkü vücut, güneş ışığıyla temas sonucunda D vitamini üretebilir.
Toplamda 13 farklı vitamin vardır ve bunlar yağda çözünen ve suda çözünen vitaminler olarak ikiye ayrılır.

Suda çözünen vitaminlerde ise durum farklıdır. B₁, B₂, B₆, B₁₂, folik asit, biotin, pantotenik asit, niasin ve C vitamini bu gruba dahildir. B₁₂ vitamini hariç olmak üzere, bu vitaminler vücutta yalnızca küçük miktarlarda depolanabildiği için düzenli olarak alınmaları önemlidir.

Yağda Çözünen Vitaminler

• A Vitamini
• D Vitamini
• E Vitamini
• K Vitamini

Suda Çözünen Vitaminler

• C Vitamini
• B₁ Vitamini
• B₂ Vitamini
• B₆ Vitamini
• B₁₂ Vitamini
• Folik Asit
• Biotin
• Pantotenik Asit
• Niasin

C vitamini eksikliğinin en bilinen örneklerinden biri “iskorbüt” hastalığıdır. Özellikle zorlu koşullara dayanıklı denizciler iskorbüt hastalığından korkardı; çünkü uzun yolculuklarda beslenme çoğu zaman yetersizdi. Çözüm ise 1776 yılında James Cook’un C vitamini açısından zengin olan lahana turşusu ve limonu mürettebatına sevdirmesiyle geldi.

Mineraller – Kalsiyum ve Magnezyum En Bilinenler Arasında

Mineraller, vücudun kendi başına üretemediği inorganik besin öğeleridir.
Mineraller, toplam vücut ağırlığının yaklaşık %4'ünü oluşturur.

Mineraller, vücutta sayısız fonksiyon için gereklidir. Normal dişlerin ve kemiklerin yanı sıra normal kan hücreleri ve hormonların oluşumunda görev alır; kanın pıhtılaşmasında rol oynar, uyarıların iletimine katkı sağlar, enzimleri aktive eder ve daha birçok önemli işlev üstlenir.
Vücuttaki yoğunluklarına göre mineraller, makro mineraller ve eser elementler olarak ayrılır. Makro mineraller, vücut ağırlığının kilogramı başına en az 50 mg konsantrasyonda bulunan minerallerdir.

Kalsiyum ve magnezyum şüphesiz en bilinen mineraller arasındadır.

Mineraller / Makro Elementler

• Magnezyum (Mg)
• Kalsiyum (Ca)
• Potasyum (K)
• Sodyum (Na)
• Klor (Cl)
• Fosfor (P)
• Kükürt (S)

Önerimiz: Mineraller pişirme suyuna geçebilir. Mineraller pişirme suyuna geçebildiği için bu suyu sos veya çorba yapımında değerlendirmek faydalı olabilir.

Eser Elementler – Demir Bir İstisnadır

Eser elementler de mineral grubuna dahildir; ancak vücutta kilogram başına 50 mg’ın altında, yani çok düşük konsantrasyonlarda bulunurlar. İnsan organizması için bakır, çinko, manganez, molibden, krom, selenyum, kobalt, flor, silikon, demir ve iyot temel eser elementler arasında yer alır.

Her kuralın bir istisnası vardır: Demir, vücutta kilogram başına yaklaşık 60 mg konsantrasyonda bulunmasına rağmen eser element olarak kabul edilir.

Temel Eser Elementler

• Bakır
• Çinko
• Manganez
• Molibden
• Krom
• Selenyum
• Kobalt
• Flor
• Silikon
• Demir
• İyot

Eser element eksikliğine bağlı en bilinen hastalıklardan biri, demir eksikliğinden kaynaklanan anemidir. Yorgunluk ve performans düşüklüğü; kadınlarda özellikle adet dönemi, yani menstrual kan kaybı, ve gebelik döneminde bebeğe demir aktarımı nedeniyle daha sık görülebilir.

Demir, insan sindirim sistemi tarafından hayvansal kaynaklardan bitkisel kaynaklara göre daha iyi emilebilir. Tavuk ciğeri ve yumurta sarısı iyi demir kaynaklarıdır. Bununla birlikte kabak çekirdeği ve soya fasulyesi de demir içeren bitkisel kaynaklar arasında yer alır.

Önerimiz: C vitamini, vücudun demir emilimini kolaylaştırır. Yalnızca bir bardak portakal suyu bile bu konuda destek sağlayabilir.